BARSAK İNFEKSİYONLARI

Barsak infeksiyonları bulantı, kusma, ishal ve karın ağrısı gibi yakınmalar ile seyreden klinik tablodur. Bazı durumlarda kramp tarzı karın ağrısı ve ateş olabilir. Gelişmekte olan ülkelerde barsak infeksiyonları önemli bir sağlık sorunu olup, çocuk ölümlerinin önemli nedenlerindendir. Dünyada bir yılda 3-5 milyarı aşan ishal olgusu meydana gelmekte ve çoğunluğunu çocukların oluşturduğu 5-8 milyon kişi ishal sonucu gelişen klinik tablolar nedeni ile ölmektedir. Beş yaş altı çocuklarda bütün ölümlerin yaklaşık %25’inin nedeninin ishalli hastalıklar olduğu bildirilmektedir. Ülkemizde de 1-5 yaş grubundaki ölümlerin alt solunum yolları infeksiyonundan sonra ikinci nedeni ishallere bağlıdır.

Barsak infeksiyonlarının oluşmasında yaş, çevre koşulları, kişisel ve kültürel alışkanlıklar önemli etkenlerdir.Yoksulluk, kalabalık ve sağlıksız evlerde yaşama, kanalizasyon sorunu, temiz su eldesinde güçlük, sağlıklı gıda sağlayamama, eğitimsizlik barsak infeksiyonları gelişiminde kolaylaştırıcı etkenlerdir. Belirtisiz taşıyıcılar ile temas edenlerde, kalabalık ve uygunsuz yerlerde yaşayanlarda ve sağlıksız su kullananlarda yüksek oranda barsak infeksiyonları görülmektedir. Su dağıtım şebekelerinin ve kanalizasyonların yetersizliği durumlarında salgınlar olabilmektedir. Bulaşmada mevsimlerin de etyolojik faktörler yönünden önemi vardır. Sıcak iklimlerde, yaz aylarında barsak infeksiyonları daha sık görülmektedir.

İshal başta barsak infeksiyonları olmak üzere değişik nedenlere bağlı olarak oluşabilen günde üç veya daha fazla sayıda, miktar olarak yaş ve beslenme faktörlerine bağlı olarak değişmek üzere 200 gramdan fazla olup,artmış sıvı ve elektrolit kaybına neden olan bir klinik tablodur.Barsak infeksiyonlarında olguların çoğu kendi kendini sınırlayıcı olmakla beraber ciddi hastalık tablosu olabilir. Vücuttan çok miktarda elektrolit ve sıvı kaybı gelişen durumlarda ölüm meydana gelmektedir.

Barsak infeksiyonlarının tedavisinde ilk yapılması gereken hastanın su-tuz eksikliğini gidermektir. Bu amaçla Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği ORS ( oral rehidratasyon sıvısı ) kullanılabilir. ORS 1 litre suda 3.5 gram sodyum klorid, 2.5 gram sodyum bikrbonat,1.5 gram potasyum klorid ve 20 gram glikoz içermektedir. Su ve tuz kaybının az olduğu, ishalli hastalarda genellikle uygun bir diyetle hasta ayaktan tedavi edilir. İshali olan kimselerin düzelene kadar posasız ve yağsız gıdalar alması gerekir. Aşırı su ve tuz kaybı, ağır dizanteri halleri,kolera şüphesi durumlarında hasta mutlaka hastaneye yatırılarak öncelikle kaybedilen su ve tuzun yerine konması amacı ile serum verilir,daha sonra uygun ilaçlara başlanır. Antibiyotik tedavisi olguların çoğunda gerekmez, belirli bakterilerin ( kolera ve basilli dizanteri etkeni gibi ) infeksiyonlarında antibiyotik kullanımı uygundur.

Barsak infeksiyonlarının önlenmesinde korunma ve kontrol oldukça önmelidir. Bunun için yapılması gerekenler ise şu şekildedir:

• Temiz su temini, suların klorlanması, atık giderim sistemlerini de kapsayan sağlıklı alt yapı tesislerinin olması,içme ve kullanma suyunun temizliğine dikkat edilmesi;
   
• Gıda hijyenine yönelik önlemlerin alınması, gıdaların pişirilmesi ve saklanması konusunda titizlik gösterilmesi, besinlerin kontaminasyonunun engellenmesi;
   
• Kişisel hijyen kurallarına dikkat edilmesi, el yıkama alışkanlığının kazanılması;
   
• Taşıyıcıların tedavi ve kontrolü;
   
• Mekanik taşıyıcılar ile mücadele ( karasinek,hamam böceği );
   
• Ağız-dışkı yolu ile bulaşan infeksiyonların bulaşma yolları açısından toplumun eğitimi.